استخرِ خلوت و تمیز

یه استخری توی محله‌ی ما هست که آب‌اش خیلی تمیزه. خیلی هم خلوته. شاید هر بار توی آب ده پونزده نفر بیش‌تر نباشند. فقط یک مشکلی داره این استخر. خیلی گرونه! قیمتِ بلیت‌اش چهارصد و سی‌هزار تومنه!

من اول‌ها فکر می‌کردم چون این استخره گرونه، برای همین مراجعه کننده هم خیلی کم داره و درنتیجه همیشه خلوت و تمیزه. اما الان فهمیده‌ام که همه چیز برعکس ِ چیزیه که فکر می‌کردم. یعنی در واقع چون این استخر خیلی مراجعه کننده‌ی کمی داره، درآمدش هم خیلی کمه. چون درآمدش کمه، پس درنتیجه صاحب‌اش مجبور شده قیمت بلیت رو زیاد کنه که کمبودِ مراجعه کننده‌اش جبران بشه. حالا این‌که چرا این استخر مراجعه کننده‌ی کمی داشته نمی‌دونم دلیل‌اش چی بوده. شاید به این خاطر که آب‌اش کثیف بوده مراجعه کننده‌ی کمی داشته. بعدش کم کم آب‌اش تمیز شده، ولی دیگه ان‌قدر بلیت گرون شده که کسی نتونسته بیاد از این استخر ِ تمیز و خلوت استفاده کنه.

مرگِ صاحب خبر

» شما «جاده خدا» یادتونه؟ من یادمه ولی یادم نیست توی کدوم بازی بود

» چند وقته صدای پا می‌شنوم. صدا آشناست. این صدا صدای پای قاصدِ مرگه. قاصد این بار خبرِ مرگِ «صاحب خبر» رو داره می‌آره. «صاحب خبر» که مُرده باشه، دیگه خیالِ همه راحت می‌شه. دیگه هیچ‌وقت نگران نیستیم که صاحب خبر از راه برسه و ما بی‌خبر بشیم. در واقه خبر ِ مرگِ صاحب‌خبر، به‌ترین خبریه که این روزها ممکنه به آدم داده بشه.

» می‌دونید چرا وقتی از خودپرداز پول می‌گیرید اول باید کارت‌تون رو بردارید بعد به‌تون پول داده می‌شه؟ برای این‌که ........ (اگر نمی‌دونید حدس بزنید) ......... برای این‌که کارت‌تون رو توی دستگاه جا نگذارید. چون اگر اول پول داده بشه، شما پول‌تون رو برمی‌دارید و می‌رید پی ِ کارتون. حالا به‌نظرم توی پمپِ بنزین هم باید همین‌جوری باشه. یعنی تا وقتی کارت رو برنداشته‌اید نباید بتونید بنزین بزنید. این‌جوری احتمالِ این‌که کارتِ سوخت توی پمپِ بنزین جا بمونه هم به صفر می‌رسه.

» اگه یه خارجی توی ایران باشه و بخواد فارسی یاد بگیره، اگر یه روز توی خیابون از یه نفر بشنوه که می‌گه:

«برو به بابا بگو بیاد»

حتمن با خودش فکر می‌کنه زبونِ فارسی چه قدر ب داره

تهرانی‌ها

تهرانی‌ها خیلی هوای هم‌دیگه رو دارند. یعنی اگر بفهمند یه نفر تهرانیه‌ها، رو سرشون حلوا حلوا می‌کنندش. برعکس با غریبه‌ها اصلن میونه‌ی خوبی ندارند. ما دفعه اولی که اومده بودیم تهران، به تـُـرکی از یه نفر آدرس پرسیدیم. طرف اصلن جواب‌مون رو نداد. انگار یه جورایی حتا ناراحت هم شده بود که ازش سوال پرسیدیم. ولی همین که شروع کردم با طرف دو کلمه تهرانی صحبت کردن و با لهجه‌ی تهرانی به‌ش گفتم که «آهای داداش! ما همشهری هستیم!» دیگه یارو از خود بی خود شد! همین که فهمید تهرانی هستیم قشنگ به‌مون آدرس داد، شب بردمون خونه‌شون به‌مون یه شام ِ حسابی داد. فرداش با هم رفتیم یه گشتی توی شهر زدیم. خیلی، خیلی خوب باهامون برخورد کرد. به‌مون می‌گفت از این به بعد هر وقت اومدید تهرون، قشنگ تهرانی حرف بزنید که بشناسیم‌ات. تهرانی اگر هوای تهرانی رو نداشته باشه هیچ‌کی به دادش نمی‌رسه!

رازِ عددِ یک و دو دهم

اولین روزی که رفتم مدرسه، همیشه دوست داشتم معنیِ دو تا چیز رو بدونم. یکی جمله‌ای که روی دیوارِ حیاط نوشته شده بود، و دیگری خطوطِ مبهمی که گوشه‌ی تخته‌سیاه نوشته شده بودند و هیچ‌وقت پاک نمی‌شدند. چند ماهی که گذشت فهمیدم روی دیوار نوشته: «پاکیزگی از ایمان است» و گوشه‌ی تخته نوشته شده بود: «۲/۴ = ۲ × ۱/۲». معنی ِ نوشته‌ی روی دیوار کاملن واضح بود، اما هیچ‌وقت نفهمیدم این اعداد برای چی روی تخته نوشته شده‌اند. علامت سوالی که در ذهن‌ام شکل گرفته بود وقتی بزرگ‌تر شد که در سالِ دوم، سوم، چهارم و تمام ِ سال‌های راهنمایی و دبیرستان این عدد گوشه‌ی تخته نوشته شده بود، حتا وقت‌هایی که ریاضی نداشتیم. و جالب بود که هیچ‌وقت هم اراده‌ای برای پاک کردنِ این تساوی از روی تخته وجود نداشت. اما رازِ این اعداد در چیست؟ با کمی جست‌وجو در کتاب‌های دست‌نوشته‌ی قدیمی، متوجه می‌شیم که عدد ۱/۲ یکی از عددهای عجیب در علم ریاضی‌ست که وقتی ضرب در دو می‌شه تبدیل می‌شه به ۲/۲، یعنی قسمتِ اعشاری‌ش ثابت باقی می‌مونه. از جمله در کتابِ التَّفهیم (قدیمی‌ترین کتاب ریاضی و نجوم به زبان فارسی، اثر ابوریحان بیرونی) به این عدد اشاره‌ای کوتاه شده است. اما چرا پنهان ماندنِ ویژگی ِ این عدد تا این حد اهمیت دارد؟
از کشفِ عددِ ۱/۲ بیش از پنج هزار سال می‌گذرد. از آن زمان تا کنون افرادِ زیادی سعی کرده‌اند رازِ این عدد را فاش کنند اما تلاشِ آن‌ها هربار به دلایلی ناکام مانده است. آخرینِ این تلاش‌ها توسط گروهی پنج نفره از دانشمندانِ ناسا صورت گرفت که همه‌ی آن‌ها در پرتابِ ناموفقِ فضاپیمای آتلانتیس و انفجارِ آن در فضا کشته شدند.

بی آبرویی هم حدی داره

- حسن از سوئد روی خط با ماست. نازنین از مشهد روی خط با دوغ. کدوم رو بدم؟
- همون دومی خوبه. می‌برم
- می‌برین یا همین‌جا می‌خورین؟
- کر بودی گفتم می‌برم؟
- صدات رو بیار پایین خانوم! ما این‌جا آبرو داریم!

امید

نوآم چامسکی:
امیدواری یا ناامیدی یک انتخابِ ذهنیه، و اهمیتی هم نداره که ما امیدوار باشیم یا نه

راحتی و خوشحالی

راحتی و خوشحالی با هم فرق دارند. بعضی وقت‌ها برای انجام دادنِ یه کاری، چند تا راه وجود داره، که بعضی‌ها سخت‌تره و بعضی‌ها راحت‌تر. من وقتی می‌بینم یه نفر داره یه کاری رو به‌سختی انجام می‌ده، خب دل‌ام براش می‌سوزه. می‌رم به‌ش می‌گم برادر ِ من، خواهر ِ من! بیا این کار رو این‌جوری انجام بده؛ خیلی راحت‌تر می‌شی. این‌که به یه نفر یه راهی نشون بدی که زندگی‌اش راحت‌تر بشه احساس ِ خوبی به آدم می‌ده، و شکی هم در انجام دادن‌اش وجود نداره.
ولی در موردِ خوشحالی این‌طوری نیست. من اگر ببینم یه نفر سرش رو گذاشته روی سنگ و خوشحال گرفته خوابیده، شاید خیلی به خودم اجازه ندم که برم با یک پیشنهاد تلاش کنم اون شخص رو خوشحال‌تر کنم! یعنی مثلن برم به‌ش بگم بیا سرت رو بذار روی این بالش ِ پر ِ قو! این‌جوری خوش‌حال‌تر می‌شی! حالا شاید این مثالی که زدم زیاد خوب نبود، ولی یه چیزی توی همین مایه‌ها!
ولی خب تشخیص ِ مرز ِ خوش‌حالی و راحتی هم خیلی سخته. بعضی وقت‌ها واقعن نمی‌شه فهمید یه چیزی یه نفر رو خوشحال‌تر می‌کنه یا راحت‌تر؟
دو سه روز پیش از خانمی که یه بچه‌ی دو سه ساله داره، پرسیدم: «بچه داشتن خوبه؟ بدونِ بچه هم می‌شه زندگی کرد؟» گفت: «بستگی به اولویت‌ها داره. بدونِ بچه هم می‌شه زندگی کرد. ولی ما تا وقتی بچه نداشتیم نمی‌دونستیم بچه چه‌قدر خوبه! بچه آدم رو محدود می‌کنه، ولی خوبی‌هاش بیش‌تر از بدی‌هاشه».
بچه زندگی رو سخت‌تر می‌کنه، ولی آدم رو خوش‌حال‌تر می‌کنه! حالا ما اگر یه آدمی رو دیدیم که بچه نداره ولی خوش‌حاله، حق داریم بریم به‌ش توصیه کنیم بچه‌دار بشه تا زندگی ِ به‌تری داشته باشه؟

شاید فرقِ خوش‌حالی و راحتی این باشه که راحتی درجه‌های مختلف داره. یعنی آدمی که راحته می‌تونه راحت‌تر هم بشه. ولی کسی که خوش‌حاله دیگه نمی‌تونه خوش‌حال‌تر باشه. آدم یا خوش‌حاله یا خوش‌حال نیست. کسی که خوش‌حاله رو باید تنها گذاشت...

سفید برفی

خدا رو شکر ایرانی‌ها در همه‌ی زمینه‌ها به‌ترین هستند. به‌ترین خلبان‌ها، به‌ترین جراح‌ها، به‌ترین معمارها و خلاصه هر چی که شما فکرش رو بکنید. خوبه که همین‌جا یه خاطره از مرحوم پدر براتون تعریف کنم. آقای دکتر یه بار رفته بودند از ناسا بازدید کنند، یکی از مهندس‌ها رو دیده بودند و شروع کردند به انگلیسی صحبت کردن. اون مهندسی که اون‌جا بود، به آقای دکتر گفته بود: «صبر کن صبر کن! شما برای چی داری انگلیسی صحبت می‌کنی؟! فارسی صحبت کن آقا! این‌جا همه ایرانی هستند!»

بله. با وجود این همه هوش و استعداد، متاسفانه هیچ بهایی به متخصصین در داخلِ کشور داده نمی‌شه و اکثرشون مهاجرت می‌کنند. یکی از دوستان تعریف می‌کرد اولین روزی که واردِ دانشگاه شد، توی کشوی میزش یک چکِ سفید امضا پیدا کرده بود. اول خیال کرده بود اشتباه شده و رفته بود موضوع رو به مدیریتِ دانشکده اطلاع داده بود. اما اشتباهی در کار نبود! چکِ سفید امضا اولین چیزیه که در بدو ِ ورود، در اختیار ِ دانشجویانِ ایرانی قرار می‌گیره.

فراموشی

من یه مسابقه طراحی کرده‌ام. روش مسابقه این‌جوریه که به شرکت‌‌کننده‌ها یک «کلمه» با صدای بلند اعلام می‌شه، و حداکثر پنج دقیقه به‌شون وقت داده می‌شه که این کلمه رو از یاد ببرند. اگر کسی زودتر از پنج دقیقه بتونه اون کلمه رو فراموش کنه امتیاز بیش‌تری می‌گیره و با بالا بردنِ دست‌اش این موضوع رو به سرداور اعلام می‌کنه. روش کار هم به این صورته که در پایان، مجری از شرکت کننده‌ها می‌پرسه کلمه چی بود؟ اگر شرکت‌کننده‌ای بتونه کلمه رو بگه، می‌بازه و حذف می‌شه. ولی اگر یادش نباشه به مرحله‌ی بعد راه پیدا می‌کنه. اما برای این‌که مشخص بشه چه کسی واقعن کلمه یادش رفته و چه کسی داره وانمود می‌کنه که یادش رفته، از MRI و اسکنِ مغزی استفاده می‌شه. یعنی وقتی از یه نفر سوال می‌پرسند، فعالیت‌های دو قسمت از مغزش رو هم زیر نظر می‌گیرند:

الف- قسمتی که گذشته را به یاد می‌آورد
ب- قسمتی که دروغ می‌گوید

افراد به چهار دسته تقسیم می‌شوند:
۱- افرادی که فقط قسمت الف‌شان فعال است و کلمه را یادشان نمی‌آید. برنده
۲- افرادی که فقط قسمت الف‌شان فعال است و کلمه را یادشان می‌آید. بازنده
۳- افرادی که فقط قسمت ب‌شان فعال است و کلمه را یادشان نمی‌آید. بازنده (بازنده‌اند چون هیچ تلاشی برای به یاد آوردنِ کلمه نکرده‌اند)
۴- افرادی که فقط قسمت ب‌شان فعال است و کلمه را یادشان می‌آید. نمی‌شه همچین چیزی
۵- افرادی که قسمت الف و ب‌‌شان فعال است و کلمه را یادشان می‌آید. برنده (چون دارن دروغ می‌گن، پس کلمه‌ای که دارن می‌گن اگرچه درسته ولی چیزی نیست که براثر یادآوری بر زبان رانده شده باشه)
۶- افرادی که قسمت الف و ب‌شان فعال است و کلمه را یادشان نمی‌آید. بازنده
۷- افرادی که نه قسمت الف نه ب‌شان کار نمی‌کند. بازنده

درضمن هزینه‌ی شرکت در این مسابقه رو بیمه می‌پردازه و شرکت‌کننده‌ها باید حتمن بیمه باشند.

اولویت‌ها و امیدها

به علت محدودیتِ جا اولویت با افرادی‌ست که عمه‌شان را زودتر ثبت نام کنند
به علت محدودیتِ جا اولویت با افرادی‌ست که زبانِ خرشان زودتر از خطِ پایان رد شود
به علت محدودیتِ جا اولویت با افرادی‌ست که زودتر خود را در آغوش من بیاندازند
به علت محدودیتِ جا اولویت با افرادی‌ست که زودتر بلیتِ خود را کنسل کنند
به علت محدودیتِ جا اولویت با افرادی‌ست که زودتر منظور ِ من را از این شکل بفهمند
به علت محدودیتِ جا اولویت با افرادی‌ست که زودتر دستِ خود را از روی زنگ بردارند
به علت محدودیتِ جا اولویت با افرادی‌ست که دیرتر از راه برسند
به علت محدودیتِ جا اولویت با افرادی‌ست که زودتر با محدودیت‌ها کنار بیایند