خمیرمایه

ماجرا به‌طور خلاصه از این قراره که اصغر فرهای دو سه سال پیش یک کارگاه مستندسازی برگزار کرده و توی اون کارگاه به دانشجوها ایده‌هایی داده بوده در مورد ساخت مستند درباره‌ی اشخاصی که قهرمان هستند. بیش‌تر این ایده‌ها هم از صفحه‌ی روزنامه‌ها و لابه‌لای اخبار در اومده بوده. دانشجوها هفت هشت تا مستند کوتاه می‌سازند ولی این مستندها بنا به دلایلی هیچ‌وقت جایی منتشر نمی‌شن، به جز یکی‌شون که درباره‌ی یک زندانیِ مهریه است که کیف پر پولی رو پیدا می‌کنه و به صاحبش برمی‌گردونه. اصغر فرهادی هم فیلم «قهرمان» را بر اساس همین ماجرا می‌سازه. حالا اون دانشجو به دلیل عدم حفظ حقوق معنوی از جناب فرهادی شکایت کرده.

حالا من کاری ندارم توی این ماجرا حق با کیه و آخرش به کجا می‌رسه. ولی چیزی که به ذهنِ من می‌رسه اینه که اصغر فرهادی برای همه‌ی این اتفاقاتی که افتاده طرح و برنامه داشته. من حدس می‌زنم فرهادی از ماجرای این کلاس مستندسازی و همه‌ی اتفاقاتی که بعدش افتاد به‌عنوان خمیرمایه‌ی فیلم بعدی‌اش استفاده می‌کنه. فیلمِ «مستندساز».

مطالب مرتبط:
نقدی بر پشتِ صحنه‌ی جدایی نادر از سیمین
اصغر فرهادی؛ بیم‌ها و امیدها
جدایی نادر از سیمین
به احترام اصغر فرهای
جدایی نادر از سیمین

نقدی بر پشتِ صحنه‌ی جدایی نادر از سیمین

(این مقاله دیروز در سایتِ کافه سینما چاپ شد)


در پشتِ صحنه‌ی فیلم جدایی نادر از سیمین، صحنه‌ای هست که نادر پدرش رُ توی حمام می‌شوره و گریه‌اش می‌گیره و بر اثرِ گریه‌ی نادر همه‌ی عوامل فیلم هم متاثر می‌شن و نیاز به گریه و هوای آزاد پیدا می‌کنند. توجه کنید که همه‌شون به هوای آزاد نیاز پیدا می‌کنند! اما به تصویر زیر که از پشتِ صحنه‌ی فیلم گرفته شده نگاه کنید. اصغر فرهای جوری رفته توی بالکن ایستاده که انگار تنها کسیه که متاثر شده. خب آخه عزیزِ من! قربونت برم! پدرت خوب! مادرت خوب! یه کم می‌رفتی اون‌ورتر می‌ایستادی چند تا دیگه از عوامل فیلم هم بیان توی بالکن بایستند یه هوایی تازه کنند! تو فک کردی فقط خودت آدمی؟ فقط خودت متاثر شدی آره؟ فیلم‌بردار و حمل و نقل و صدابردار توله سگ بودند؟! اونا جزو آدم حساب نمی‌شن؟ آقای فرهادی شما خودت یه آقایی، یعنی از ظاهر، از صورتِ بقیه‌ی عوامل نتونستی بفهمی اونا هم نیاز به هوای آزاد دارند؟ والا خیلی عجیبه اگه نفهمیده باشی!

حس‌ات باید این باشه. یه بار دیگه بگیریم؟ فقط ان دفه یه کم برو اون‌ور تر وایستا بذار بقیه هم بیان وایستن. اگه هرجا هم فکر کردی که چون من به‌ت گفتم، داری برای بقیه جا باز می‌کنی غلطه. این اشتباس! خودت باید بری کنار. مرسی

اصغر فرهادی؛ بیم‌ها و امیدها

(این مقاله دیروز در سایتِ کافه سینما هم منتشر شد)

همون‌طور که می‌دونید فیلم جدایی نادر از سیمین ساخته‌ی استاد اصغر فرهادی برای دریافت دو جایزه‌ی اسکار در بخش بهترین فیلم‌نامه‌ی اریجینال و به‌ترین فیلم خارجی با چهار فیلمِ دیگه رقابت می‌کنه و تا ساعاتی دیگه مشخص می‌شه که جایزه به چه کسی تعلق می‌گیره. با توجه به این‌که در هر بخش پنج فیلم با هم رقابت می‌کنند احتمال این‌که این فیلم، امسال برنده‌ی هر دو جایزه بشه عبارت است از:
۱/۵ (یک پنجم) ضربدر ۱/۵ (یک پنجم) که می‌شود ۱/۲۵ (یک بیست و پنجم)

خب این یعنی چی؟ یعنی از هر ۲۵ تا فیلمی که اصغر فرهادی بسازه، یکی‌ش برنده‌ی دو تا جایزه‌ی اسکار می‌شه.

حالا بیایید حساب کنیم ببینیم با چه احتمالی این فیلم برنده‌ی یک جایزه‌ی اسکار می‌شه:

۲ ضربدر ۱/۵ (یک پنجم) که می‌شود ۲/۵ (دو پنجم) یا ۴۰ درصد

خب این یعنی چی؟ این یعنی این‌که از هر ده تا فیلمی که اصغر فرهادی بسازه، چهار تا فیلم حداقل یک جایزه‌ی اسکار می‌گیره. (البته به شرطی که برنده با انداختنِ تاسی یک‌نواخت و پنج پهلو مشخص بشه). خب این یعنی چی؟ یعنی این‌که اگر ایران سرمایه‌گذاری کنه که فرهادی بتونه سالی دو تا فیلم بسازه، بعد از پنج سال، ایران صاحبِ چهار تا اسکارِ دیگه هم می‌شه.
اما نکته کجاست؟ نکته این‌جاست که اگر اصغر فرهادی امروز برنده‌ی حداقل یکی از دو جایزه بشه، علم آمار و احتمالات زیرِ سوال می‌ره. چرا؟ چون چیزی که احتمالِ رخدادش ۴۰ درصد بوده ۱۰۰ درصد به وقوع پیوسته. درست مانند چیزی که چند وقت پیش در آزمایشگاه CERN اتفاق افتاد. در این آزمایشگاه دانشمندان متوجه شدند که سرعتِ نور خیلی بیش‌تر از سرعتِ قبلیه نوره!
پس با هم منتظر می‌نشینیم تا ببینیم در مراسم اسکار امسال چه اتفاقی می‌افته

جدایی نادر از سیمین

من دریافتِ جایزه‌ی گلدن گلوب توسط آقای اصغر فرهادی رو به ایشون تبریک می‌گم و امیدوارم جایزه‌ی اسکار هم نصیب‌شون بشه.

اما یک نکته‌ی آموزشی؛ هم برای ایشون و هم برای دوستانی که در سال‌های آینده جایزه می‌گیرند. وقتی ایشون برای دریافت جایزه به روی صحنه رفتند خیلی خونسرد بودند و این خیلی خوب بود، چون غیر از این هم از یک فیلم‌ساز انتظاری نمی‌رفت. بنابراین اگر اشتباهی در حرف زدن داشتند نمی‌تونه به‌حسابِ دست‌پاچگی گذاشته بشه.

ایشون در آغاز سخنان‌شون گفتند:

Michael, I told you before, I think you love A Separation more than me.

خب این جمله (که با خنده‌ی حضار هم همراه بود) تا حدودی خنده‌دار بود. ترجمه‌اش می‌شه: مایکل! من فکر می‌کنم تو این فیلم رو بیش‌تر از من دوست داری (من رُ کم‌تر از این فیلم دوست داری!)

اگر منظور این بود که بگویند «تو این فیلم را بیش‌تر از آن‌قدری که من دوست دارم دوست داری»، درست‌اش این بود که می‌گفتند:

I think you love A Separation more than I do.

خب این باید برای افراد متشخص و تحصیل کرده‌ای مثل آقای فرهادی درس بشه که قبل از این‌که روی صحنه جمله‌ای رُ بیان کنند، با دو سه نفر مشورت کنند و از درستیِ جمله اطمینان پیدا کنند. ایشون وقتی رفتند اون بالا نماینده‌ی خودشون نبودند، بلکه نماینده‌ی یک کشور بودند.

به هر حال یک بار دیگه برای آقای فرهادی آرزوی پیروزی در مراسم اسکار می‌کنیم و امیدواریم این اشتباهات تکرار نشه.

به احترام اصغر فرهای

امروز «جدایی نادر از سیمین» رُ دیدم. فیلم دو ساعت بود. وقتی توی صحنه‌ی آخر صدای موسیقی به گوش‌ام رسید تازه فهمیدم که بدون این‌که متوجه شده باشم در طول فیلم هیچ موسیقیِ متنی استفاده نشده بود. (به جز صحنه‌ای که از رادیو آهنگِ قصه‌ی شب پخش می‌شد). داستانِ فیلم خیلی از داستانِ «درباره‌ی الی» جذاب‌تر بود. هرچی بیش‌تر از فیلم می‌گذشت بیش‌تر علاقه‌مند می‌شدم که ببینم آخرش چه‌طوری تموم می‌شه، چون به نظرم داستان جوری بود که شاید یه کم خوب تموم کردن‌اش سخت به‌نظر می‌رسید. اما فیلم واقعن عالی تموم شد، عالی! کارگردانی، بازی‌ها و فیلم‌برداری حرف نداشتند. یادم نیست آخرین فیلمی که تا چند ساعت بعد از پایان‌اش هنوز به همه چیزش فکر می‌کردم چی بود. اما هنوز دارم به این فیلم فکر می‌کنم. ذهن‌ام شست‌وشو داده شد قشنگ! شاید تا چند روز همین‌جور بمونم. فعلن تنها کاری که می‌شه کرد اینه که به احترام اصغر فرهادی ایستاد و دست زد...

جدایی نادر از سیمین

در همین زمنیه مصاحبه‌ای داشتیم با آقای دکتر که توجه شما رُ به اون جلب می‌کنم

خبرنگار: جناب! آیا این حقیقت داره که پروانه‌ی ساخت آخرین فیلم آقای اصغر فرهادی در حالی‌که بخشی از فیلم‌برداری انجام شده بوده به خاطر حرف‌هایی که ایشون در جشن خانه‌ی سینما زده بوند لغو شده؟

دکتر: [چشم‌هاش رُ ریز می‌کنه، سه چهار ثانیه می‌خنده و ناگهان خنده‌اش قطع می‌شه]: ببینید. بنده اول از همه تشکر می‌کنم از سوالِ شما. دوم این‌که مگه شما ایران بودید که بدونید فیلم‌برداری این فیلم شروع شده بوده یا نه؟ سوم این‌که ما اصلن کارگردانی به نام اصغر فرهادی در ایران نداریم، من واقعن خنده‌ام می‌گیره از این حرف‌هایی که بعضی وقت‌ها زده می‌شه. در ایران الان واقعن همه آزاد هستند که هر اظهار نظری که می‌خواهند بکنند و کسی هم کاری به کار کسی نداره. نکته‌ی دیگه این‌که ایشون فیلم‌برداری فیلم‌اش شروع شده بود و خودش از ادامه‌ی ساخت فیلم منصرف شد. یعنی چیزی نیست که ما از بیرون به کسی تحمیل کرده باشیم. خوش‌بختانه در ایران همه‌ی کارگردان‌ها آزاد هستند [تیک عصبی] که هر فیلمی می‌خواهند بسازند و من همین الان خبر دارم که در همین لحظه‌ای که ما داریم با هم صحبت می‌کنیم هزاران فیلم در ایران در حال فیلم‌برداری هستند که خیلی‌هاشون حتا ممکنه مجوز ساخت نداشته باشند! در جلسه‌ای هم که همین چند روز پیش با کارگردان‌ها داشتیم بعضی از آقایون خودشون به من می‌گفتند که این توانایی رُ دارند که چندین فیلم در هفته تولید کنند با به‌ترین کیفیت در بالاترین سطح! دقت کنید که ما الان در چنین جایگاهی قرار داریم و به سرعت هم داریم پیش می‌ریم و به حول و قوه‌ی الهی صنعت سینمای ایران در جهان حرف اول و آخر رُ می‌زنه. این حرف‌هایی هم که زده می‌شه دیگه اثر خودش رُ از دست داده و مردم ما هم این رُ خوب می‌فهمند.